وایت برد بهتر است یا تخته سیاه

طرفداران وایت برد دلایلی مانند پاک شدن سریع ، قابلیت استفاده ازانواع رنگ های ماژیک، مغناطیسی بودن برد برای علامت گذاری وقرار دادن آهن ربا ، قابل استفاده با انواع ویدئو پروژکتورها و ... و برای تخته و گ

حتما تاکنون درباره ی استفاده از وایت برد و یا تخته سیاه و برتری یکی بر دیگری خصوصا در مورد زیبا نویسی دانش آموزان دچار تردید شده و مورد سوال قرار گرفته اید . استفاده از هر یک طرفداران پر و پا قرص خود را دارد . برای طرفداران وایت برد دلایلی مانند پاک شدن سریع ، قابلیت استفاده ازانواع رنگ های ماژیک، مغناطیسی بودن برد برای علامت گذاری وقرار دادن آهن ربا ، قابل استفاده با انواع ویدئو پروژکتورها و ... و برای تخته و گچ عدم حساسیت به مواد شیمیایی و زیبا نویسی و ... بهانه هایی هستند برای رو آوردن به یکی از این دو وسیله . راستش من هم قبلا پافشاری زیادی روی تخته سیاه و گچ داشتم و اعتقاد داشتم که وایت برد و ماژیک باعث بد خطی دانش آموزان می شود تا این که چند سال پیش به مدرسه ای رفتم که در آن خبری از تخته های سنتی و گچ نبود و امکان تهیه ی آن هم اصلا وجود نداشت . ناچار می بایست از ماژیک و وایت برد استفاده می کردم . اوایل با اکراه و بی میلی استفاده می کردم ولی واقعا چاره ای نبود. با گذشت زمان دیدم آن حساسیت چندان معقولانه نیست ؛ چه که همان نتایجی را که از تخته سیاه داشتم وایت برد نیز برآورده می کرد حتی مزیت های دیگری هم داشت که تخته سیاه نداشت . به نظرم کسانی که روی هر کدام از این وسیله ها حساسیت زیادی نشان می دهند باید از دیگری هم استفاده کنند و بعد قضاوت کنند. و امّا سوالات مهم کدام یک از این دو ، در زیبا نویسی دانش آموزان موثرتر است ؟ استفاده از کدام یک در کلاس باعث خوش خطی دانش آموزان می شود ؟ شکی نیست که با گچ می توان اصول زیبا نویسی را بیش تراز ماژیک رعایت کرد. اما سوال این است که دانش آموزان کتاب کار خود را با چه وسیله ای می نویسند ؟ دیکته در دفتر را با کدام وسیله ؟ تمرین های کتاب ریاضی و هم چنین تکالیف خانه را با چه چیزی می نویسند ؟ جواب همه مداد است !!! مگر هر دانش آموز چه قدر از وقتش را در مدرسه به نوشتن روی تابلوی کلاس ( چه وایت برد چه تخته سیاه ) صرف می کند ؟ همکاران گرامی آن چه باعث زیبا نویسی دانش آموزان می شود نه وایت برد و ماژیک است و نه تخته سیاه و گچ . حتما می فرمایید مداد ! خیر ؛ مداد هم نیست !!! این ها همه وسیله هستند و بهترین وسیله مداد است ؛ اما آن چه باعث خوش خطی دانش آموزان می شود دو عامل دیگر است که عرض خواهم کرد . اولین عامل: خوش خط بودن معلم و یا آشنا بودن معلم به اصول خط نستعلیق تحریری است . معطی الشیء لایکون فاقدا له بخشنده، همیشه چیزی را می بخشد که خود آن را دارا است. زیرا اعطای شیء از روی فقدان، هرگز امکان پذیر نیست. به فرمایش شاعر : ذات نایافته از هستی بخش کی تواند که شود هستی بخش خشک ابری که بود زآب تهی ناید از وی صفت آب دهی عامل دیگر نیز باز هم به ما معلم ها بر می گردد و آن حساسیت و دقت آموزگاران نسبت به آموزش صحیح اصول خوش نویسی ، وقت گذاشتن و خسته نشدن در این کار است . اگر این دو عامل اصلی در کلاس رعایت شد می توان به خوش خط شدن دانش آموزان امیدوار بود و گرنه ... نتیجه این که ، نمی توان گفت فلان کلاس از وایت برد استفاده می کند پس دانش آموزانش بد خط هستند و فلان کلاس از تخته سیاه پس خوش خط !!! البته عامل دانش آموز که دارای زمینه خوش نویسی باشد و مشکل فیزیولوژی نداشته باشد وهمکاری اولیا هم مهم است . هیچ وقت در یک کلاس با همه ی تلاشی که می شود نتیجه یکسان نخواهد بود چه در زمینه ی خوش نویسی و چه موضوعات دیگر . اصل کشف استعدادهاست !

وقتي دانش آموز هر دو نوع تخته را در کلاس درس ببيند آرامش بيشتري دارد زيرا در صورت نياز مي تواند از استاد براي نوشتن روي هر يک درخواست کند و اين آرامش بر يادگيري وي تأثير مي گذارد اگرچه سال تحصيلي به پايان رسيده است و دانش آموزان براي چند ماه تعطيلات تابستاني خود را مي گذرانند اما برگزاري انواع کلاس هاي تقويتي، هنري، ورزشي و... ادامه دارد و والدين سعي مي کنند فرزندانشان را در مفيدترين کلاس ها ثبت نام کنند. گاهي اين کلاس ها در ساختمان ها و اتاق هاي غيراستانداردي تشکيل مي شود که چه به لحاظ فضا و کيفيت نور و چه امکانات سمعي و بصري، در وضعيت مناسبي قرار ندارد. به همين دليل و براي اطلاع بيشتر خوانندگان صفحه سلامت، با يکي از چشم پزشکان گفت و گويي داشتيم و از وي درباره تخته هاي وايت برد و انعکاس نور روي سطح آن سوال کرديم و اين که آيا استفاده از اين تخته ها بهتر است يا تخته هاي چوبي که با گچ روي آن نوشته مي شود. وي ضمن پاسخ به اين سوال، به استانداردهاي ديگر کلاس درس نيز اشاره مي کند. دکتر علي اکبر بلوريان، جراح و متخصص چشم و عضو هيئت علمي دانشکده پزشکي دانشگاه آزاد اسلامي مشهد، مي گويد: وسايل آموزشي فاکتور موثري در فراگيري بهتر دروس است. از جمله اين وسايل تخته هاي چوبي است که از چوب جنگل، نئوپان و گچ و سيمان ساخته مي شود و ابعاد آن ۳ در ۲ يا ۵ در ۲ متر است. قبلاً رنگ تخته ها سياه بود اما به توصيه روان شناسان رنگ آن به سبز تغيير پيدا کرد. وي مي افزايد: امروزه در بيشتر مراکز آموزشي به جاي تخته سياه از تخته هاي وايت برد يا تابلوي سفيد استفاده مي شود که جنس آن از چوب با روکش سفيد و صيقلي و چارچوب فلزي است؛ توصيه مي شود که فاصله اين تخته ها از سطح زمين ۸۰ تا ۱۰۰ سانتي متر باشد. هر يک از تخته هاي سياه يا سفيد داراي معايب و مزايايي است که مي توان به آن اشاره کرد. اما نکته قابل توجه اين است که با توجه به تحقيقات انجام شده، در ۱۰ تا ۱۵ درصد موارد توصيه مي شود از هر دو نوع تخته در کلاس درس استفاده شود؛ زيرا مي توان در زمان مناسب و در زاويه خاص که مشکلي ايجاد نکند، از تخته سفيد و زماني که نياز به نوشتن متن طولاني باشد، از تخته سياه استفاده کرد. وي مي افزايد: وقتي دانش آموز هر دو نوع تخته را در کلاس درس ببيند آرامش بيشتري دارد زيرا در صورت نياز مي تواند از استاد براي نوشتن روي هر يک درخواست کند و اين آرامش بر يادگيري وي تأثير مي گذارد.وي آسان نويسي، تميزي و نداشتن گرد و غبار، نصب و حمل آسان تخته سفيد را از جمله مزاياي آن برمي شمارد و مي افزايد: توصيه مي شود از تخته هاي سفيد براي کلاس هاي کوچک استفاده شود زيرا استفاده از گچ باعث پراکنده شدن گرد و غبار مي شود که به تبع آن به چشم ها نيز آسيب مي رساند اما در کلاس هاي بزرگ مي توان از تخته سياه استفاده کرد. انعکاس نور در تخته سفيد، باعث خستگي چشم مي شود و اين يکي از معايب تخته هاي وايت برد است که بايد با تعيين جهت صحيح، اين انعکاس نور را به حداقل رساند. وي مي افزايد: در زمينه تعيين فاصله دانش آموز يا دانشجو از تخته- در صورتي که فرد مشکل نزديک بيني نداشته باشد- نکته مهم وضوح نوشته با تصوير است؛ اگر شخص دچار مشکل نزديک بيني باشد مسلماً با تنگ کردن شکاف پلک براي مشاهده نوشته ها، به چشم خود فشار وارد مي کند. استاندارد نور طبيعي نور نبايد به صورت مستقيم به تخته تابيده شود. استفاده از نور مصنوعي براي اتاق معمولي در حد يک لامپ ۱۰۰ وات و ۲ لامپ کم مصرف است؛ زيرا نور زياد باعث خستگي چشم مي شود و اگر هم نور کم باشد، باعث آزار چشم ها مي شود.به طور کلي فضاي استاندارد براي هر نفر در کلاس معمولي 2.5 مترمکعب و در کلاس هاي بزرگ 4.5 مترمکعب است.توصيه مي شود فاصله بين استاد و دانشجو به حداقل برسد، زيرا کاهش فاصله باعث کاهش استرس استاد هم مي شود و نيازي نيست وي با صداي بلند و صرف انرژي زياد درس را ارائه دهد.اين جراح و عضو هيئت علمي دانشگاه در ادامه مي افزايد: ميز و صندلي کلاس بايد يک دست باشد و فاصله از ديوار جلو تا صندلي رديف اول ۳ متر و فاصله پشت به پشت صندلي ها ۹۰ سانتي متر باشد. از مرکز هر صندلي تا صندلي ديگر ۶۰ سانتي متر در نظر گرفته مي شود. مصالح ساختماني بايد به گونه اي باشد که باعث انعکاس نور نشود.همچنين زماني که از پرده نمايش يا تخته استفاده مي شود، فاصله دورترين نفر نبايد از ۶ برابر طول تخته يا پرده بيشتر باشد. براي کلاس هايي که ظرفيت بيشتر از ۴۰ نفر دارد، سکو در نظر گرفته مي شود. شيوه نشستن دانشجويان، بايد به گونه اي باشد که تانژانت زاويه نسبت به تخته از 3.7 بيشتر نشود در غير اين صورت تشخيص حروف مشکل خواهد شد.

-محاسن و معایب

ترديدي نيست كه وسايل كمك آموزشي در هموار ساختن راه دشوار تعليم و تدريس نقش ارزنده اي دارند و مربياني كه درنظام هاي پيشرفته ي آموزشي حداكثر استفاده را از اين نوع وسايل و مواد مي كنند ، بيش از پيش به ارزش كلي اين وسايل واقفند. وسايل آموزشي حامل هايي هستند برای ایجاد ارتباط صحيح و موثر با شاگرد، با اين تعبير وسايل كمك آموزشي جزء لازم و حتمي آموزش- يادگيري هستند . در هر مرحله از آموزش يك شخص به عنوان معلم يا مربي بايد تدريس كند ، فرد يا افرادي بايد در نقش شاگرد مورد آموزش قرارگيرند و موضوعي هم به عنوان پيام آموزشي در ميان باشد تا عمل تدريس تحقق پيدا كند . درصورت نبود يكي از اين سه عامل، اصولآ تدريس انجام نمي گيرد. اما عامل ديگري نيز به عنوان راه و يا وسيله بايد در اختيار باشد تا برقراري ارتباط بين دو عامل اول و دوم و در نتيجه فهم عامل سوم را ممكن سازد.(شعباني ص189-1380) این عامل همان وسیله آموزشی است. دريك تقسيم بندي از وسايل آموزشي مي توان آن ها را به دو دسته تقسيم كرد : وسايل كمك آموزشي همياري[3] و وسايل كمك آموزشي تسهيل كننده[4] .

يكي از رسانه هايي كه در زمره ي وسايل آموزشي تسهيل کننده قرار مي گيرد تابلوهاي آموزشي هستند كه به انواع مختلفي چون : تابلوهاي گچي، تابلوهاي پارچه اي، تابلوهاي مغناطيسي، تابلوهاي الكتريكي، تابلوهاي تخته سفید  ، تابلوهاي چسب دار و تابلوائلانات(احديان ص79-1376)تقسیم می شوند.

باتوجه به اينكه تابلوهاي گچي از متداول ترين و پرمصرف ترين وسايل كمك آموزشي در سيستم آموزشي ماست و همچنين به دليل جايگزيني تابلوهاي تخته سفید به جاي تابلوهاي گچي و استفاده ي متعدد معلمان از آن ها دركلاس هاي درسي ، دراين مقاله به تبيين و تشريح علل و عوامل موثر در استفاده از اين دو نوع تابلو و به محاسن و معايب آن ها از نظر معلمان و دانش آموزان مي پردازيم.

-ويژگي ها ومشخصات تابلوهاي گچي و تابلوهای سفید:

بیشتر تابلوهای گچی از جنس چوب بوده وچوب های استفاده شده در آنها ؛ نئوپان ، تخته های تراشیده شده ی درختان جنگلی و تخته های فیبری فشرده می باشد.در سال های اخیر با استفاده از گچ و سیمان تابلوهای بتونی یا  ملاتی نیز ساخته می شود. تابلوهای گچی به ابعاد 2×5/1 یا 2 ×3 ساخته می شوند. در گذشته تابلوهای گچی به دلیل داشتن رنگ مشکی به تخته سیاه مشهور بودند. اما در حال حاضر به دلیل توصیه روانشناسان ،این نوع تابلوها به رنگ سبز تهیه می شوند . جنس تابلوهای تخته سفید از چوب فشرده شده می باشد؛که پس از صاف و صیقلی نمودن چوب ، با رنگ سفید رنگ آمیزی می شود؛ چارچوب تابلو با فلزی مخصوص (معمولاً آلومینیوم) قاب گرفته می شود. تابلو های سفید به اندازه های گوناگون تهیه و به بازار عرضه می شود. محل نصب تابلوها روبروی دانش آموزان و حداقل با فاصله 2 متری از ردیف جلویی روی دیوار می باشد . ارتفاع تابلو ها از روی زمین بین 80 الی 100 سانتیمتر بوده و بر اساس استانداردهای جهانی دانش آموزان از روی سکوی مخصوص تابلو در روی آن اقدام به تحریر می نمایند.

-معایب و محاسن تابلوهای گچی و سفید:

در یک پژوهش که به منظور شناخت محاسن و معایب تابلوهای آموزشی مورد استفاده در کلاس، به عمل آمد نتایج زیر حاصل شد:

81%دانش آموزانی که از هر دو نوع تابلو استفاده کرده بودند تابلوهای گچی را جهت استفاده در کلاس مناسب می دانند.6% آنان استفاده از تخته سفید را پیشنهاد می کنند و 13% هم استفاده همزمان از هر دو تابلو را توصیه می کنند.

مزایای استفاده از تابلو های گچی از نظر دانش آموزان عبارتند از:

 نوشتن باخط درشت بر روی تابلوهای گچی راحت تر انجام می گیرد چرا که معلم بعضی اوقات ناگزیر به استفاده از این نوع خط می باشد.
نقاشی و رنگ آمیزی بر روی آن آسان تر و راحت تر از تخته سفید می باشد.

در هنگام نوشتن با گچ حواس نويسنده پرت نمي شود و با اعتماد به نفس بالا و اطمينان روی آن مي نويسد.

خواندن مطالب نوشته شده روی تابلو های گچی راحت تر از تابلوهای سفید می باشد.

دانش آموزان از همان دوران شروع تحصیلات ، به نوشتن در روی تابلوهای گچی عادت کرده اند.

مرمت و هزينه ي تعمیر و نگهداري تابلو های گچي نسبت به تابلو های سفید  مقرون به صرفه تر است.

-مزایای استفاده از تخته سفید:

اکثر دبیران ریاضی ، شیمی و فیزیک به دلیل استفاده زیاد از تابلو در کلاس ، تخته سفید را به تابلو های گچی ترجیح می دهند و دلایل آنها برای این کار عبارتند از:

تمیزی و نداشتن گرد و غبار در کلاس درس
جایی که نصب تخته گچی امکان نداشته باشد تخته سفید کارآیی زیادی دارد.

حمل و نقل آن آسان است.

با یک دستمال ساده هم قابل تمیز کردن است.

جابجایی ماژیک راحت تر و تمیز تر از گچ می باشد و معلم می تواند ماژیک ها را در کیف خود نیز حمل کند.

معايب تخته سفید از دیدگاه دانش آموزان  و معلمان:

چون پهناي نوشته در اين نوع از تابلوها كوچك وكم است لذا از فاصله ي دور قابل رويت  و تشخيص نيست و بخصوص در ترسيم اشكالی كه داراي ريزه كاريهاي زيادي هستند مناسب نمی باشند.
براي نوشتن بر روي تابلو معمولاً حروف كتابي خواناتر است. با توجه به لغزنده بودن سطح تابلو هاي  تخته سفید عملاً امكان نوشتن با حروف كتابي غير ممكن مي باشد.

براي راست نوشتن، بايستي نويسنده همراه حركت دست، حركت كند. اگر در نوشتن بر روي تخته سفید حركت كنيم خط نوشتاری بد و ناخوانا خواهد شد.

اگر نوشته اي بر روي تخته سفید ، مدت زیادی بماند اثري از نوشته ي قبلي باقي خواهد ماند و به مروركيفيت تخته سفید از بین خواهد رفت.

ماژيك براي نوشتن به راحتي در دسترس دانش آموزان قرار نمي گيرد. چون قیمت آنها نسبت به گچ گران است. لذا مدیر ان را فقط در اختیار معلم قرار می دهد.

كوچك و ريز نوشته مي شود و برخي دانش آموزان نمي توانند به راحتي نوشته های تابلو را ببينند.

به دليل شفاف بودن سطح وايت برد، نور منعكس مي شود مخصوصاً موقع روشن بودن لامپ كلاس این مشكل بیشتر احساس می شود.

برخي از دانش آموزان بوي ماژيك را ناخوش آيند مي دانند.

 برخي از دانش آموزان اظهار می دارند نوشتن بر روی وايت برد یک نوع حس مصنوعي و موقتي بودن را در آنها ايجاد مي كند.

برای روان شدن جوهر ماژیک ، درهنگام نوشتن با ماژيك بايستي نوك آن به پايين باشد؛ درچنين شرايطي نوشتن غيرممكن مي شود و اگرچنين نكنيم بعد از چند لحظه نوشته كم رنگ تر مي گردد، تا جايي كه از ردیف های آخر کلاس نوشته غیرقابل خواندن می شود.

ماژیک مخصوص تخته سفید خیلی زود تمام می شود.

اکثر تخته سفیدهای موجود در بازار در اندازه های کوچک ساخته شده اند؛ بنابراین فضای آنها در موقع نوشتن زود تمام می شود.

برای درس هایی که شامل روند دستورالعملی هستند پر زحمت است.(مثل دستورالعمل آزمایش درس علوم)

یک اشکال بزرگ این است که دیگران اغلب به طور اشتباهی از ماژیک های معمولی روی تخته سفید استفاده می کنند ؛ در این صورت پاک کردن و تمیز نمودن تابلو بسیار دشوار خواهد شد.

Copyright © 2015 - www.bahiraei-white-board.ir. All Rights Reserved
Design by: DARIUSH ZAMANI